Bursa 40 derece boylam ve 28 - 30
derece enlem daireleri arasında Marmara Denizinin güneydoğusunda yer
alan, toplam il nüfusu 2000 Yılı Genel Nüfus Tespit
sonuçlarına göre 2.125.140 ile Türkiye'nin
4. büyük kentidir.
Bursa ili doğudaBilecik, Adapazarı,
kuzeydeİzmit, Yalova,
İstanbul ve Marmara Denizi, güneydeEskişehir, Kütahya, batıda
Balıkesir illeriyle çevrilidir.
Denizden yüksekliği 100 metre olan Bursa,
genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de
değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık
iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile
karşılaşılmaktadır.
İlin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat -
Mart'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış
miktarı 706 mm.dir. İlde ortalama nispi nem
% 69 civarındadır.
İlin yüzey şekilleri, birbirlerinden eşiklerle ayrılmış çöküntü
alanlarıyla, dağlar halindedir. Çöküntü alanlarının başlıcalarını
İznik ve Uluabat gölleriyle
Yenişehir, Bursa ve İnegöl
ovaları oluşturmaktadır.
Toplam yüzölçümü 10.891 km2 olan
Bursa ili topraklarının % 17'sini ovalar
oluşturmaktadır.
En Önemli Ovalar
Ova
Yüzölçümü ( km2 )
Bursa
365
Mustafakemalpaşa
193
Karacabey
537
İnegöl
150
İznik
76
Orhangazi
97
Yenişehir
152
İl sınırları dahilinde Uluabat (1.134 km2)
ve İznik (298 km2) gölleri
bulunmaktadır.
İlin önemli akarsuları; Mustafakemalpaşa Çayı,
Uludağ'ın güney yamaçlarından doğan ve gene Uludağ'dan
kaynaklanan birçok küçük dere ile beslenen Nilüfer Çayı,
Göksu Çayı, Koca Dere, Kara Dere,
Aksu Deresidir.
İl'in sahip olduğu 135 km. kıyı bandının 22
km.lik kısmı kullanıma uygun olup, diğer kısmı
değerlendirilememektedir.
Bursa ili topraklarının yaklaşık % 35 ini
dağlar kaplamaktadır. Dağlar genellikle doğu-batı yönünde uzanan
sıradağlar şeklindedir. Bunlar; Orhangazi'nin batısından Gemlik
körfezinin batı ucunda bulunan Bozburun'a doğru uzanan
Samanlı Dağları, Gemlik Körfezinin güney yüzünü kaplayan ve
Bursa ovasını denizden ayıran Mudanya Dağları, İznik
gölünün güneyi, ile Bursa ovasının kuzey kesimleri arasında yer
alan Katırlı Dağları, Mudanya Dağlarının uzantısı olan
Karadağ ve Marmara Bölgesinin en yüksek dağı olan
Uludağ'dır (2.543 m).
NÜFUS
Türkiye nüfusunun yüzde 3,13 kadarının yaşadığı Bursa
ili en fazla nüfus artışı olan illerden biridir. Türkiye’de
18,28 olan nüfus artış hızı Bursa ilinde binde
27,74’dir. İl nüfusunun %76,7 bölümü kentlerde,
% 23,3 bölümü ise köylerde yaşayan nüfusu
oluşturmaktadır. (2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre)
İLÇE
ŞEHİR NÜFUSU
KÖY NÜFUSU
TOPLAM NÜFUS
Nilüfer (Merkez)
136.311
42.371
178.682
Osmangazi (Merkez)
579.127
63.210
642.337
Yıldırım (Merkez)
479.249
1.017
480.266
Gemlik (Merkez)
63.710
24.762
88.472
Gürsu (Merkez)
21.518
6.569
28.087
Kestel (Merkez)
27.496
16.606
44.102
Mudanya (Merkez)
20.682
33.283
53.965
MERKEZ TOPLAM
1.328.093
187.818
1.515.911
Büyükorhan
3.603
13.064
16.667
Harmancık
3.560
6.457
10.017
İnegöl
105.959
80.599
186.558
İznik
20.169
24.601
44.770
Karacabey
40.624
36.263
76.887
Keles
3.636
14.977
18.613
Mustafakemalpaşa
46.731
54.800
101.531
Orhaneli
8.071
22.378
30.449
Orhangazi
44.426
24.476
68.902
Yenişehir
26.068
28.767
54.835
İLÇELER TOPLAM
302.847
306.382
609.229
TOPLAM
1.630.940
494.200
2.125.140
Nüfusun kentte yaşayan ve kırsal alanda yaşayan oranına
bakıldığında da Bursa ili kentleşme oranının 1935’ten
bu yana Türkiye ortalamasının her zaman üzerinde olduğu
gözlenmektedir. 1970 yılından itibaren de kentsel
nüfus oranının, kırsal nüfus oranını geçtiği
görülmektedir.Türkiye genelinde ise kentsel nüfusun oranının
yüzde 50’nin üzerine çıkması 1985 yılında
olmuştur. Bu da gösteriyor ki Bursa ili kentleşme sürecini
Türkiye’den daha önce yakalamıştır. Geçmişten bugüne kentsel
nüfus oranı Türkiye genelinden fazla olan Bursa ili 1960’dan
sonraki hızlı artışında etkisiyle kentleşme sürecine daha
erken girmiştir.
Türkiye ve Bursa İlinde İdari Bölünüşe Göre Kentsel ve
Kırsal Nüfus Oranları ( Yüzde )
BURSA
TÜRKİYE
Yıl
Kent
Kır
Kent
Kır
1940
40,2
59,8
35
65
2000
76,7
23,3
65
35
Bursa ilçeleri
Osmangazi Nilüfer Yıldırım Büyükorhan Gemlik Gürsu Harmancık
İnegöl İznik Karacabey Keles Kestel Mudanya Mustafakemalpaşa
Orhaneli Orhangazi Yenişehir
Yerel Yönetim
İl Özel İdaresi
70.000.000 YTL olan Bursa İl Özel İdaresi 2004
yılı bütçesinin 26.000.000 YTL lik dilimi 2004
yılı yatırımlarına ayrılmıştır. 2004 yılında İl Özel
İdaresince toplam 366 köye yapılan yardım tutarı
8.500.000 YTL ‘dır.
Belediyeler
Bursa ili sınırları dahilinde 1 Büyükşehir
belediyesi, 17 ilçe belediyesi ve 37 belde
belediyesi olmak üzere 55 belediye bulunmaktadır.
Belediyelerin 2005 yılı bütçe ve yatırım değerleri
aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
BELEDİYE
GELİR
GİDER
YATIRIM
(YTL)
BÜYÜKŞEHİR
446.000.000
446.000.000
144.025.012
NİLÜFER
42.850.000
42.850.000
14.870.220
Akçalar
3.350.000
3.350.000
168.700
Çalı
2.573.100
2.573.100
668.350
Gölyazı
559.726
559.726
103.500
Görükle
4.992.729
4.992.729
984.000
Hasanağa
860.000
860.000
350.000
Kayapa
1.720.000
1.720.000
211.500
OSMANGAZİ
75.945.000
75.945.000
15.512.500
Demirtaş
8.059.000
8.059.000
2.176.000
Emek
6.500.000
6.500.000
1.835.000
Kirazlı
500.000
500.000
127.000
Ovaakça
3.450.000
3.450.000
1.377.000
YILDIRIM
54.000.000
54.000.000
11.818.753
BÜYÜKORHAN
1.600.000
1.600.000
642.600
Kınık
443.000
443.000
84.950
GEMLİK
22.983.069
22.983.069
8.227.000
Kurşunlu
2.199.500
2.199.500
1.094.000
Küçük Kumla
4.500.000
4.500.000
1.108.000
Umurbey
1.800.000
1.800.000
102.013
GÜRSU
11.526.989
11.526.989
2.442.565
HARMANCIK
985.000
985.000
317.000
İNEGÖL
19.900.000
19.900.000
3.449.001
Alanyurt
4.690.191
4.690.191
1.315.000
Cerrah
1.350.000
1.350.000
549.500
Kurşunlu
1.746.618
1.746.618
350.000
Tahtaköprü
1.150.000
1.150.000
248.000
Yenice
4.000.000
4.000.000
899.022
İZNİK
6.363.592
6.363.592
1.005.720
Boyalıca
835.000
835.000
146.243
Elbeyli
1.000.000
1.000.000
325.000
KARACABEY
18.134.000
18.134.000
4.667.000
KELES
2.520.000
2.520.000
1.248.000
KESTEL
11.732.827
11.732.827
4.873.500
Barakfaki
3.393.317
3.393.317
1.260.000
M.KEMALPAŞA
26.002.200
26.002.000
2.096.327
Çeltikçi
872.510
872.510
139.000
Ovaazatlı
1.140.000
1.140.000
412.000
Tatkavaklı
1.758.000
1.758.000
495.000
Tepecik
1.758.000
1.758.000
495.000
Yalıntaş
1.200.000
1.200.000
366.600
Yeşilova
669.420
669.420
116.000
MUDANYA
16.250.000
16.250.000
2.443.034
Güzelyalı
2.378.925
2.378.925
321.540
Zeytinbağı
1.471.977
1.471.977
505.500
ORHANELİ
4.500.000
4.500.000
1.266.775
Göynükbelen
615.426
615.426
112.100
Karıncalı
550.000
550.000
133.490
ORHANGAZİ
18.057.840
18.057.840
9.185.000
Çarıklı
860.000
860.000
211.500
Narlıca
880.000
880.000
384.000
Sölöz
962.183
962.183
246.000
Yeniköy
1.080.000
1.080.000
71.500
Yenisölöz
735.000
735.000
75.000
YENİŞEHİR
12.531.469
12.531.469
3.366.110
TOPLAM
868.485.608
868.485.408
251.023.125
Bursa Valileri
Ahmet Vefik Paşa (1877-1883)
Hilmi Bey 14.04.1923-23.04.1924
Kemal Gedelek 24.04.1924
Fatih Güvendiren (15.12.1926-17.06.1933)
Zeynel Abidin Özmen (19.06.1933-28.05.1934)
Fazlı Güleç (20.06.1934-19.08.1935)
Şefik Soyer (29.08.1935-25.05.1939)
Refik Koaltan (07.06.1939-26.01.1942)
Fazlı Güleç (10.02.1942- 28.05.1945)
Haşim İşcan (14.09.1945 - 01.08.1950)
Hilmi İncesulu (01.08.1950-08.12.1951)
Cahit Ortaç (25.12.1951-08.06-1954)
İ.Sabri Çağlayangil (24.11.1954-08.06.1960)
Rasim Gökbel (27.05.1960 - 30.05.1960)
Kur.Alb Fehmi Albayrak (31.05.1960- 01.06.1960)
Turgut Başkaya (14.06.1960-04.08.1960)
Daniyal Yurdatapan (12.08.1960- 13.10.1960)
Enver Kuray (13.10.1960-11.10.1962)
Fahrettin Akkutlu (01.10.1962 -27.06.1964)
Vefa Poyaz (29.06.1964-18.01.1966)
Celalettin Ünseli (20.01.1966-01.06.1967)
Ertuğrul Ünlüer (05.06.1967-15.09.1968)
Enver Saatçıgil (23.10.1968-05.06.1971)
Sedat Tolga (09.07.1971-30.07.1975)
Mehmet Karasarlıoğlu (24.07.1975-17.02.1978)
Ziya Çöker (17.02.1978-11.09.1979)
M. Zekai Gümüşdiş (10.12.1979-02.06.1988)
Erdoğan Şahinoğlu (15.08.1988 -16.07.1991)
Erol Çakır (21.07.1991- 20.01.1992)
M.Necati Çetinkaya (20.02.1992 - 25.09.1993)
Rıdvan Yenişen (27.09.1993-03.11.1995)
M.Orhan Taşanlar (22.04.1996-01.10.1999)
Ali Fuat Güven (04.10.1999-18.02.2003)
Oğuz Kağan Köksal (18.02.2003-27.07.2005)
Nihat Canpolat (27.07.2005-)
Tarihçe
Kuruluş
Beşbin yıldan beri yerleşime sahne olan Bursa'nın 7 km.
kuzeyinde Demirtaş nahiyesinin 2,5 km. güneyinde, 90 m.
çevresi 5m. yüksekliği olan "Demirtaş Höyüğü" yer
almaktadır. Bu höyükte genellikle elde, az miktarda da
çarkta yapılmış kase, küp ve testilere ait seramik parçaları
bulunmaktadır. Bunlar erken bronz çağdan kalmış olup
M.Ö.2500 yıllarına tarihlenir.
Kentin 14 km. batısında, Çayırköyü'nün 1 km.
güneybatısındaki "Çayırköy Höyüğü"nün boyutları Demirtaş
Höyüğü ile aynıdır. Burada bulunan seramik parçalarında gri,
kırmızı grikahverengi ve siyah renkler hakimdir. Bulunan
seramik parçalarının önemli kısmı elde, çok az miktardakiler
de çarkta yapılmıştır. Höyüğün en eski buluntusu M.Ö.2700
yılına aittir.
Günümüzden yaklaşık 5000 yıl önce insanların yerleştiği
bu topraklara M.Ö. VII. yüzyılda Trakya'da Strümon nehri
kenarında oturan Bitynler ve akrabaları Tnyniler İskit
saldırılarına karşı koyamayınca kuzeybatı Anadolu'ya göç
ederek yerleşirler. Bu verimli topraklara Bitynia adını
verirler. Kısa zamanda sınırlarını genişletmelerine rağmen
M.Ö.VI yüzyılda bölgede güçlü orduya sahip Lidyalıların
hakimiyetine girmekten kurtulamazlar. M.Ö.546'da Lidya Kralı
Kroisos, Pers orduları karşısında mağlup olunca bölge
M.Ö.453 tarihine kadar Pers İmparatorİuğu sınırları içine
girer.
Makedonya İmparatoru İskender'in bu bölgeleri
hegemonyasına alması M.Ö.325 yılından ölümüne kadar devam
eder. Bithnia ve Küçük Asya toprakları İskender'in ölümü
üzerine komutanları arasında yapılan paylaşımda Antigonos'un
idaresine girer. Fakat İskender'in komutanları arasında bir
süre mücadeleler devam eder. Bu fırsattan Bithynia Krallığı
yararlanır. Bitynlileri yöneten Doidalses bölgede bağımsız
bir krallık geliştirdi. Krallık Zipoites (M.Ö.327-279)
zamanında komşuları tarafından tanınıp saygı gördü.
Ziopites'in oğlu I.Nikomedes (M.Ö.279-250) yılları arasında
sınırları genişletti. Küçük Asya'nın en saygın krallığı
haline getirdi.
Orta Avrupa'dan üç kol halinde akan Galatlar
(M.Ö.278-277) yıllarında, Batı Anadolu'dan başlayarak önüne
gelen her yerleşim birimini istila edip yağmaladılar. Galat
akınlarından sonra Anadolu'da çeşitli kent devletleri
oluştu. Bu sarsıntıdan sonra Ziaelas (M.Ö.192-146)
II.Nikomedes M.Ö.146-92, III.Nikomedes M.Ö.92-75 ve
IV.Nikomedes M.Ö.75-74 tarihleri arasında ülkeyi yönettiler.
II.Nikomedes, batıdaki Roma İmparatorluğu'na karşı Pontus
kralı Mitridates ile anlaştı. Fakat yerine geçen III.
Nikomedes babasının izlediği politikanın tam tersini tatbik
edip, Roma İmparatorluğu ile anlaşıp Pontus Krallığı ile
çatışmaya girişti. Bunda başarı kazanamamasına karşın Roma
İmparatorluğu'nun özel desteği ile istiklalini korudu.
Ölünce yerine geçen IV.Nikomedes M.Ö.74 yılında ülkesini
Roma İmparatorluğu'na bağışladı. Böylece Bithynia Roma'nın
bir eyaleti haline geldi.
İmparator Domitian (81-96) zamanında göreve getirilen
Plinius, İmparator Trajanus (98-117) zamanında Bithynia
eyaleti Prokonsüllüğüne terfi etti. Bölgede hakimiyet
sağlandıktan sonra, imar faaliyetlerine girişti. Fakat
bundan Prusa'dan çok Nikaia(İznik) ve Nicomedia (İzmit)
faydalandı. Bursa'da sadece bir hamamın tamir edildiği
öğrenilmektedir.
Antik kaynaklar bugünkü Bursa'nın kurucusunu I.Prusias
(M.Ö.232-192) olarak göstermektedir. Kartaca Kralı Hannibal,
Roma İmparatorluğu ile yaptığı savaşı kaybedince,
birlikleriyle beraber I.Prusias'a sığınır. Burada zafer
kazanan bir komutan gibi karşılanıp, saygı görür. Bu
yakınlığa karşılık olarak Hannibal emrindeki askerlerle bir
şehir inşa eder. Buna Prusias'ın adını verip ona armağan
eder. Kurulduğunda bugünkü hisar içinde olan şehir,
günümüzün bir mahallesi kadardı. Bithynia krallık dönemine
ait tümülüs'te M.Ö.II yüzyıla ait çok önemli belgeler
bulunmuştur.
Roma İmparatorluğu zamanında (Prusa ad Olympium) Uludağ
Bursa'sı adını alan şehirde o döneme ait mermerden bir kadın
heykeli ve ostotek bulunmuştur.
İmparator Justinianus (527-565) zamanında Pythia'da
(Çekirge'de) yeni hamamlar yaptırılmıştır. 1935 yılında
Hisar içinde tonozlu odalar bulunmuştur. Hisar içinde, Yer
Kapı'da bulunmuş erken Bizans devrine ait taban mozaiği,
önemli arkeolojik kalıntılardandır. Tophane'de Bizans
döneminden bir şapel ve manastıra ait mozaikler
bulunmaktadır.
Prusa (Bursa) 1204-1261 yılları arasında Nikaia'a
(İznik)'e bağlı sönük bir tekfurluk olarak yaşamını
sürdürdü.
Bugün ülkemizin en zengin Bizans devri mezar stelleri ve
çeşitli mimari eser parçaları, seramikler, sikkeler Bursa
Arkeloji Müzesi'nde sergilenmektedir
kaynak:www.bursa.gov.tr
Bursa Çiçek, Bursanın tanıtımı:
Bu bölümde bursa ile ilgili bilgileri bulabilir
bursanın tanıtımını okuya bilirsiniz. Çiçek göndermek için
çiçekler bölümüne bakabilirsiniz.